20 Οκτωβρίου 2018

Τα μνημόνια συστατικό στοιχείο στην όξυνση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα

«Η σύγκρουση των αντιτιθέμενων μεταξύ τους παραγόντων βρίσκει κατά περιόδους διέξοδο στις κρίσεις. Οι κρίσεις είναι πάντα μόνο στιγμιαίες βίαιες λύσεις των υπαρχουσών αντιφάσεων, βίαιες εκρήξεις που αποκαθιστούν για μια στιγμή τη διαταραγμένη ισορροπία»[1]

Κ. Μαρξ

«Κάθε φορά που γίνεται κάποια χρηματιστηριακή απάτη με τις μετοχές όλοι ξέρουν ότι κάποτε θα ξεσπάσει οπωσδήποτε η μπόρα αλλά ελπίζει ότι θα ξεσπάσει στο κεφάλι του διπλανού του, αφού ο ίδιος προηγούμενα θα έχει συλλέξει τη χρυσή βροχή και θα την έχει μεταφέρει σε ασφαλές μέρος. Après moi le dèluge! (Ύστερα από μένα ας γίνει κατακλυσμός) –είναι το σύνθημα κάθε κεφαλαιοκράτη και κάθε κεφαλαιοκρατικού έθνους»[2]

Κ. Μαρξ

Τα μνημόνια συστατικό στοιχείο στην όξυνση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα

του Τρύφωνα Κωστόπουλου, καθηγητή του Παντείου Πανεπιστημίου.

1. Εισαγωγή

Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον τα πάντα αλλάζουν. Οι πλούσιες χώρες γίνονται πλουσιότερες και οι φτωχές φτωχότερες. Το καθεστώς των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων τύπου Ευρωπαϊκής Ένωσης επιταχύνει αυτές τις διαδικασίες, οξύνοντας την αντίθεση Κέντρου Περιφέρειας.

Στο πλαίσιο αυτό αναλύεται η  πορεία της Ελλάδας στην  Ευρωπαϊκή Ένωση, εστιάζοντας το ενδιαφέρον μας στην τελευταία οικονομική κρίση, η οποία έπληξε τη χώρα μας οδηγώντάς την στα πρόθυρα της πλήρους χρεοκοπίας.

Με βάση το μαρξιστικό νόμο της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης θα προσπαθήσουμε να ερμηνεύσουμε τη δυσχερή οικονομική θέση στην οποία έχει περιέλθει η Ελλάδα, η οποία ενώ διεκδικούσε μια θέση στον «σκληρό» πυρήνα της Ένωσης, ως άλλος Σίσυφος κατακρημνίζεται στον πάτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ελλάδα είναι το χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου ο μαρξιστικός νόμος της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης βρίσκει πλήρη εφαρμογή. Η χώρα μας, μια από τις 30 πιο πλούσιες οικονομίες στον κόσμο μέχρι την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης, δυστυχώς βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Για επτά  συνεχή έτη (2008-2015) το ΑΕΠ παρουσιάζει πτώση, δηλαδή έχουμε ύφεση με ορατό τον κίνδυνο της ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας.  Αυτό έδειξε και η πτώση του ελληνικού χρηματιστηρίου το  2011,   η οποία ήταν η μεγαλύτερη μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το χρηματιστήριο  στον καπιταλισμό είναι ο καθρέπτης της οικονομίας και στην περίπτωση της χώρας μας, μας δείχνει το δρόμο προς την καταστροφή.

2.  Ο νόμος της ανισόμετρης  οικονομικής ανάπτυξης και η εφαρμογή του στην Ελλάδα

 Ο Λένιν στις αρχές του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα το 1915 στο  περίφημο άρθρο του:  «Για το σύνθημα των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης»,[3] διατύπωσε το γνωστό νόμο της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης, ο οποίος τυγχάνει γενικής εφαρμογής στο κεφαλαιοκρατικό σύστημα κοινωνικής αναπαραγωγής, ενώ λίγο αργότερα το 1916 στο κλασικό του έργο ο Ιμπεριαλισμός,  ανώτατο στάδιο  του καπιταλισμού, διασαφηνίζει: «Η ανισομετρία και ο αλματικός χαρακτήρας της ανάπτυξης των  διαφόρων επιχειρήσεων, των διαφόρων κλάδων της βιομηχανίας, των διαφόρων  χωρών είναι αναπόφευκτα στις συνθήκες του καπιταλισμού.[…] Ο καπιταλισμός  δεν  θα ήταν καπιταλισμός, γιατί και η ανισομετρία της ανάπτυξης και το βιοτικό επίπεδο πείνας για τις μάζες είναι ουσιαστικοί, αναπόφευκτοι όροι και προϋποθέσεις  αυτού του τρόπου παραγωγής»[4].

Με άλλα λόγια, η ασύμμετρη ανάπτυξη αποτελεί δομικό στοιχείο του κεφαλαιοκρατικού τρόπου κοινωνικής αναπαραγωγής  και θα εξακολουθήσει να υφίσταται όσο ο συγκεκριμένος τρόπος παραγωγής είναι κυρίαρχος. Κάθε σκέψη ή διακήρυξη για ισόρροπη κατανομή της ανάπτυξης στο πλαίσιο του καπιταλιστικού συστήματος μπορεί ίσως να εμπεριέχει μια ηθική αξία, αλλά περισσότερο ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας.

Ο νόμος της ανισόμετρης οικονομικής ανάπτυξης επιβεβαιώνεται πλήρως από την παγκόσμια οικονομική κρίση, η οποία ξέσπασε την 15η  Σεπτεμβρίου 2008, στην ίδια τη μητρόπολη του καπιταλισμού στις  ΗΠΑ με την κατάρρευση της Lehman Brothers, 4ης μεγαλύτερης επενδυτικής τράπεζας των ΗΠΑ, θέτοντας  επί τάπητος το ίδιο το μέλλον του καπιταλισμού. Ο Alan Greenspan, ο οποίος υπήρξε επικεφαλής της Federal Reserve Banks (Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ)  από το 1987 μέχρι το 2006 επισήμανε ότι, η παρούσα οικονομική κρίση μπορεί να θεωρηθεί η σοβαρότερη από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.[5] Και ο μεγαλοτραπεζίτης στο ίδιο άρθρο ομολογεί κυνικά. «Η κρίση αυτή θα αφήσει πίσω της μεγάλο αριθμό θυμάτων».

Στην περίπτωση της Ελλάδας έχουμε πλήρη εφαρμογή του μαρξιστικού νόμου της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης, τάση την οποία  έχει επισημάνει ο Μαρξ στις Θεωρίες για την υπεραξία  τονίζοντας ότι: «Δεν θα ήταν καθόλου δυνατή μια καπιταλιστική παραγωγή αν θα έπρεπε να αναπτυχθεί ταυτόχρονα και σύμμετρα σε όλες τις σφαίρες της παραγωγής»[6].

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, εκτός από κρίση του ελληνικού καπιταλισμού, εμπεριέχει αναπόφευκτα και μεγάλο μέρος της κρίσης της Ευρωζώνης, οι συνέπειες της οποίας είναι ιδιαίτερα επώδυνες για όλες τις «αδύναμες» οικονομίες των χωρών της «περιφέρειας». Πρόκειται για μια οικονομική κρίση που τα επτά  τελευταία έτη (2008-2015) ο ελληνικός λαός βιώνει πρωτοφανή μείωση του ΑΕΠ (25%), ενώ όπως επιβεβαίωσε και ο Υπουργός Οικονομικών απαντώντας σε ερωτηματολόγιο της Επιτροπής Οικονομικών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την αξιολόγηση της τρόικας, «υπολογίζεται ότι το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε κατά περισσότερο από 35% σε πραγματικούς όρους κατά τη διάρκεια των προγράμματος»[7]. Σε άλλες όμως χώρες, οι οποίες είχαν κι αυτές Μνημόνια η μείωση ήταν  13% στην Ιρλανδία, ενώ στην Πορτογαλία 9%, και στην Ισπανία 10%.  Συνεπώς υπάρχουν τεράστιες ευθύνες γιατί στην Ελλάδα καταβαραθρώθηκε τόσο πολύ το εισόδημα των νοικοκυριών.[8]

Όταν ξεκίνησε η πτώση του ΑΕΠ (δ’ τρίμηνο 2008), το συνολικό ΑΕΠ (σε 12μηνη βάση και σε τρέχουσες τιμές) ανήλθε στα 242,1 δις ευρώ. Το 2014 ανήλθε σε 179,3 δις  ευρώ, δηλαδή εμφανίζει μείωση κατά 25,9%, σε τρέχουσες τιμές. Αν όμως υπολογίσουμε και την επίδραση του πληθωρισμού (ο οποίος στο διάστημα από τα τέλη του 2008 έως και το γ’ τρίμηνο του 2014 αυξήθηκε κατά 9,20%), τότε η πραγματική μείωση του ΑΕΠ φθάνει στο -32,3%!  Με βάση το ποσοστό αυτό, η πτώση (ύφεση) του ελληνικού ΑΕΠ την περίοδο 2008-2014 είναι η δεύτερη μεγαλύτερη στη σύγχρονη παγκόσμια ιστορία![9]

Η μεγαλύτερη πτώση (ύφεση) σημειώθηκε στον Καναδά (33,5%, κατά την περίοδο 1929-1933), και ακολουθούν, οι ΗΠΑ (30,8%, 1929-1933), η Αργεντινή (20,6%, 1980-1989), η Χιλή (18,9%, 1981-1983) και η Γαλλία (15,9%, 1929-1932). Τα άλλα κράτη της Ευρωζώνης που επίσης βίωσαν κρίση αυτά τα χρόνια τα πήγαν αρκετά καλύτερα:  Η Ιρλανδία (13%, 2007-2012), η Ισπανία (10%, 2007-2013) και η Πορτογαλία (9%, 2007-2013)[10].

Το ερώτημα το οποίο προβάλλει εν προκειμένω είναι γιατί η Ελλάδα να υποστεί την μεγαλύτερη μείωση του ΑΕΠ σε περίοδο ειρήνης; Πλευρές αυτού του ερωτήματος θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε παρακάτω. Η αστική τάξη της χώρας εντάσσοντας την Ελλάδα στους διεθνείς ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς (ΝΑΤΟ, ΕΕ, ΔΝΤ κτλ) προσδοκούσε να αποκομίσει οφέλη για τον εαυτό της, βελτιώνοντας τη θέση της στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα. Το ξέσπασμα όμως της οικονομικής κρίσης στο κέντρο του καπιταλισμού έχει ως συνέπεια οι μικρές ιμπεριαλιστικές πατρίδες να βρίσκονται στο μάτι του κυκλώνα και να μετατρέπονται στα συνήθη υποζύγια των ιμπεριαλιστών για το ξεπέρασμα της κρίσης.  Οι συγκρούσεις  ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές είναι σφοδρές αφήνοντας πίσω τους, όπως το ομολογεί παραπάνω και ο ιμπεριαλιστής τραπεζίτης ανθρώπινα ερείπια. Με άλλα λόγια και επί το λαϊκότερο, όταν στο βάλτο μαλώνουν τα βουβάλια συνήθως την πληρώνουν τα βατράχια. Οι συγκρούσεις ανάμεσα στα ιμπεριαλιστικά κέντρα δύνανται να προσομοιωθούν ως μια πατρίδα σκάκι. Οι στρατοί παρατάσσονται σε διάταξη μάχης. Οι ελληνικές κυβερνήσεις από καταβολής ελληνικού κράτους στις ενδοϊμπεριαλιστικές συγκρούσεις πάντα μετατρέπονταν σε πιόνι στα χέρια των ιμπεριαλιστών. Κι αυτό γιατί ποτέ στην Ελλάδα δε δημιουργήθηκε γνήσια εθνική αστική τάξη. Η όποια αστική τάξη που δημιουργήθηκε στην Ελλάδα ήταν μόνιμα εξαρτημένη από το εξωτερικό και συνέδεσε την επιβίωσή της στο ξένο παράγοντα. Με αυτή την έννοια έβαλε τη χώρα στους διεθνείς οργανισμούς (ΝΑΤΟ, ΕΟΚ, ΔΝΤ, κτλ.) για να εξασφαλίσει τα στενά ταξικά συμφέροντά της, αφήνοντας τον ελληνικό λαό βορά στο διεθνή ιμπεριαλισμό.

Η ελληνική αστική τάξη προσδοκούσε οφέλη από την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση  και τώρα που τη δέρνουν οι κοινοτικοί «εταίροι» το μόνο που κάνει είναι να σιωπά. Η αστική τάξη της Ελλάδας προφανώς συνδέει την τύχη της με την τύχη του ιμπεριαλισμού. Γι αυτό όλα τα βάρη της κρίσης τα φορτώνει στο λαό δίδοντας η ίδια εξετάσεις στους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς, ελπίζοντας στο μέλλον κάνοντας καλά τη «δουλειά» της να ανταμειφθεί. Στην εργατική τάξη εναπόκειται να της χαλάσει τα σχέδια και γιατί όχι να την ανατρέψει.

Συνεπώς για χώρες όπως η Ελλάδα η οικονομική κρίση δείχνει  ότι τίποτα δεν μπορεί να προσδοκά από τη συμμετοχή της στους διεθνείς οργανισμούς. Αντίθετα οι μικρές χώρες γίνονται εύκολη λεία στα χέρια των διεθνών τοκογλύφων. Δανειζόμενη η Ελλάδα με υψηλά επιτόκια στην ουσία μεταφέρει κλεμμένη υπεραξία στα χρηματοκιβώτια των διεθνών τοκογλύφων, οι οποίοι έχουν τα ορμητήριά τους στα διεθνή οικονομικά  κέντρα και με αυτή την έννοια βοηθούν τις δικές τους πατρίδες να ξεπεράσουν την κρίση τους.

Η παγκόσμια οικονομική κρίση του καπιταλισμού με επίκεντρο την Ελλάδα δείχνει ανάγλυφα το τέλος του καπιταλισμού, όπως το γνωρίσαμε. Ο γέροντας πλανητικός καπιταλισμός, τη απουσία σοσιαλιστικών χωρών παίζοντας εν ου παικτοίς αδυνατεί να αναπαραχθεί και μάλιστα σε διευρυμένη βάση. Πρόκειται για αθεράπευτη εσωτερική δομική αδυναμία του καπιταλισμού από την οποία  δεν έχει τη δύναμη να απαλλαγεί. Επιστράτευσε στις τάξεις του όλους τους ευγενείς ιππότες του πνεύματος. Δοκίμασε όλες τις εναλλακτικές «λύσεις», μοιραία έφθασε το τέλος του.  Άλλωστε,  όπως απέδειξε με επιστημονικό τρόπο ο Μαρξ,  ο καπιταλισμός έχει αρχή αλλά έχει και ιστορικό τέλος, κι αυτό αποτελεί πρόοδο στην εξέλιξη της ανθρωπότητας.  Με αυτή την έννοια, καθετί που γεννιέται αξίζει να καταστραφεί,[11] για να γεννηθεί το νέο, στην περίπτωσή μας εδώ ο σοσιαλισμός.

Στο πλαίσιο αυτό οι αστοί πολιτικοί από την πρώτη ημέρα που ξέσπασε η κρίση,  με έπαρση εκατό καρδιναλίων δηλώνουν ότι θα βγάλουν την Ελλάδα από τη σοβούσα οικονομική κρίση, αλλά με τις αποφάσεις τους όλο και περισσότερο την οδηγούν πιο βαθειά στην καπιταλιστική κρίση. Όλοι αυτοί οι πολιτικοί, οι οποίοι βρίσκονται σε διατεταγμένη υπηρεσία «τους απομένει μονάχα ένα παρορμητικό κίνητρο, η ματαιοδοξία, και, όπως σε όλους  τους ματαιόδοξους, πρόκειται στο εξής μονάχα για την επιτυχία της στιγμής, για την εντύπωση της ημέρας».[12]  Ο καπιταλισμός σε πείσμα όλων των υποστηρικτών του δεν μπορεί να βγει από την κρίση, στην οποία έχει περιέλθει. Το μόνο το οποίο τους απομένει, είναι η εντύπωση της ημέρας. Το μέλλον ανήκει στην σοσιαλιστική προοπτική της κοινωνίας.

Ακούγαμε τον πρώην πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου φωνή βοώντος εν τη ερήμω να δηλώνει σε όλους τους τόνους: «Δε ζητάμε βοήθεια. Ζητάμε να δανειζόμαστε όπως η Γερμανία. Ζητάμε την κοινοτική αλληλεγγύη», κηρύσσοντας πόλεμο κατά των κερδοσκόπων. Ξέχασε ο πρώην πρωθυπουργός πρώτον: Δεν είμαστε Γερμανία και δεύτερον τη ρήση του Μαρξ: «Όταν πρόκειται για χρήματα δεν υπάρχουν αισθήματα». Οι κερδοσκόποι έχουν όνομα. Είναι καπιταλιστές. Όταν πρόκειται για χρήματα δεν έχουν αισθήματα. Αναζητούν το κέρδος, όπως ο βρικόλακας που διψά για αίμα. Κατά ανάγκη δεν είναι κακοί άνθρωποι. Αυτή είναι η δουλειά τους. Και αν δεν την κάνουν καλά θα πέσουν έξω. Δεν καλοπιάνονται δε μαλακώνουν με τίποτα. Μόνο στη μάχη μπορεί να ηττηθούν. Απαιτείται σύγκρουση μαζί τους κάτι το οποίο δεν έκανε ο τότε πρωθυπουργός, αλλά και όλοι όσοι το διαδέχθηκαν μέχρι το (2015).

Μπορούσαμε να αποφύγουμε τα μνημόνια και το «σφαγείο» το ΔΝΤ;  Στο ερώτημα αυτό ενδιαφέρον παρουσιάζει η γνώμη του πρώην «τσάρου» της οικονομίας Γεράσιμου Αρσένη, ο οποίος πρόσφατα έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 85 ετών.  Όπως είχε πει, το πρώτο μνημόνιο και η εμπλοκή του ΔΝΤ στο ελληνικό πρόγραμμα, ήταν μία εξέλιξη η οποία θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί αν οι κυβερνήσεις, τόσο του Κώστα Καραμανλή, όσο και του Γιώργου Παπανδρέου είχαν ανοιχτεί σε αγορές εκτός ευρωπαϊκών συνόρων και δεν είχαν παίξει το ρόλο του «καλού»  παιδιού απέναντι στη Γερμανία.

Τόνιζε το 2011 ο Αρσένης: «Μιλάμε ως σοφοί εκ των υστέρων, αλλά θα σας πω τι νομίζω ότι θα έπρεπε να είχε γίνει. Πρώτα από όλα ξέραμε ότι το έλλειμμα είχε ξεφύγει. Τώρα αν ήταν 11% ή 14% δεν είχε σημασία. Ήταν πάνω από 3%. Ήταν όμως μία εποχή που οι αγορές δεν είχαν κτυπήσει στην Ελλάδα. Μπορούσαμε να δανειστούμε άνετα. Θα έπρεπε λοιπόν να γίνουν οι εξής κινήσεις: Πρώτον, να δανειστούμε από τις αγορές για  το 2010 και να απευθυνθούμε σε τρεις  νέες αγορές -την αγορά του Άμπου Ντάμπι, της Κίνας και της Ρωσίας. Και οι τρεις αυτές αγορές ήταν ανοιχτές. Εάν είχαμε ήδη πριν από το Δεκέμβρη του 2009 εξασφαλίσει αρκετούς πόρους για τη χρηματοδότηση του 2010, οι αγορές δεν θα είχαν χτυπήσει τόσο πολύ με τα spreads την Ελλάδα και θα μπορούσαμε να διαπραγματευτούμε προγράμματα σταθεροποίησης της οικονομίας μας πάνω σε άλλους όρους. Αυτό δεν έγινε. Αν το είχαμε κάνει αυτό, η διαπραγματευτική μας δύναμη θα ήταν καλύτερη».

Εφιστούσε όμως την προσοχή σε ένα άλλο σημαντικό ζήτημα. Στο ότι «ποτέ δεν συμφωνείς σε ένα πρόγραμμα εσωτερικής λιτότητας, χωρίς ταυτόχρονα να λύσεις και το θέμα του χρέους». «Υπήρξα σύμβουλος σε 22 χώρες και η διαπραγμάτευση του χρέους ήταν η βασική αρχή στην οποία επέμενα και όσες φορές έγινε αυτό, η χώρα πήγε καλά. Και μιλάω για χώρες μεγάλες, όπως η Βραζιλία, κτλ»,   έλεγε ο Αρσένης, στο φακό του Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα και στον Στέλιο Κούλογλου.

«Η Ελλάδα είχε τότε διαπραγματευτική δύναμη να πει: Έχουμε πέσει έξω, εμείς δεν θέλουμε να χρεοκοπήσουμε, δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε πρόβλημα, ελάτε να δούμε αυτό το πακέτο της εσωτερικής προσαρμογής, αλλά και του διακανονισμού του χρέους και της επαρκούς χρηματοδότησης του τραπεζικού συστήματος, για να μπορέσει να χρηματοδοτηθεί η ανάπτυξη».

Η εναλλακτική που πρότεινε τότε ο Γεράσιμος Αρσένης ήταν αυτή του σκληρού παιχνιδιού με τη Γερμανία. «Εάν δεν δέχονταν το διακανονισμό του χρέους, θα μπορούσες να πεις ότι είμαι κι εγώ τρελός. Θα πάμε σε μία χρεοκοπία. Το αντέχετε;». Δεν θα το άντεχαν, επέμενε ο «τσάρος»  της ελληνικής οικονομίας. «Αν δεν ήμασταν τα καλά παιδιά τότε, αλλά τα δύσκολα παιδιά, θα παίρναμε το πακέτο το οποίο διαπραγματευόμαστε εκ των υστέρων. Γιατί ήταν σαφές και στις αγορές ότι το πρώτο μνημόνιο ήταν αστείο. Δεν ήταν βιώσιμο το χρέος κάτω από αυτούς τους όρους», δήλωνε ο έμπειρος πολιτικός.

Και εξηγούσε: «Νομίζω ότι ήταν λάθος αυτό. Ναι, θα ήταν δύσκολο. Είναι δύσκολος πελάτης η Μέρκελ και οι άλλοι, αλλά πρέπει να μιλήσεις στη γλώσσα που καταλαβαίνουν κι αυτοί. Και οι γερμανικές τράπεζες τότε ήταν σε πολύ πιο δύσκολη θέση, γιατί δεν είχαν ξεφορτωθεί τα ελληνικά ομόλογα».

«Αυτό έγινε από αμέλεια;», τον είχε ρωτήσει τότε ο Στέλιος Κούλογλου. «Όχι, ήταν επιλογή», είχε απαντήσει ο Γεράσιμος Αρσένης[13].

Ο έμπειρος πολιτικός τα είπε όλα. Τα γεγονότα βοούν. Συνειδητά μας οδήγησαν στην καταστροφή.

3. Μνημόνια: Η τιμωρία της Ελλάδας

Τα αίτια της πρόσφατης σφοδρής οικονομικής κρίσης, η οποία έπληξε την Ελλάδα πρέπει να αναζητηθούν στο καθεστώς της εξάρτησης της χώρας μας από τα ξένα διεθνή οικονομικά και πολιτικά ιμπεριαλιστικά κέντρα. Αν περιοριστούμε στην περίοδο μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο θα διαπιστώσουμε ότι οι ισχυροί του κόσμου δεν έδωσαν στην Ελλάδα μια κανονική θέση στο διεθνή καταμερισμό της εργασίας. Η Ελλάδα αναλογικά με τον πληθυσμό της έδωσε στον αγώνα κατά της φασιστικής Γερμανίας τα περισσότερα θύματα και για το ευχαριστώ οι «σύμμαχοι»,  μας επέβαλαν έναν αιματηρό  Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949). Στη συνέχεια μας επέβαλλαν την Επτάχρονη Δικτατορία (1967-1974), γεγονός το οποίο ομολόγησε δημόσια ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Bill Clinton  σε επίσκεψή του στην Αθήνα (1999). Δυστυχώς δεν αρκέστηκαν σε αυτά. Συνέχισαν τα εγκλήματά τους κατά της Ελλάδας και κατά του ελληνισμού το 1974  με το διαμελισμό της Κύπρου και την κατάληψη του 40% της μεγαλονήσου από τους τούρκους. Στη συνέχεια έστησαν ανάμεσα στις δύο όχθες του Αιγίου Πελάγους μια κούρσα εξοπλισμών, η οποία καταχρέωσε την Ελλάδα και την οδήγησε στην οικονομική χρεοκοπία.

Όπως φαίνεται και στην παραπάνω γραφική απεικόνιση, η Ελλάδα κατείχε για πολλά έτη την πρώτη θέση σε αμυντικές  δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ στις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ. Με βάση τα επίσημα στοιχεία του ΝΑΤΟ από το 1974 έως το 2013 δαπανήσαμε σε σταθερές τιμές (2005) πάνω από 250 δις ευρώ σε εξοπλιστικά προγράμματα. Με δεδομένο ότι το δημόσιο χρέος πριν την είσοδο της χώρας στο μηχανισμό στήριξης στις 31.3.2010 ήταν 298 δις ευρώ, οι εξοπλιστικές δαπάνες έφτασαν να αντιστοιχούν στο 80% του χρέους της χώρας.[14] Κατά συνέπεια, «δεν είναι δυνατόν η Ελλάδα να είναι η 10η  μεγαλύτερη εισαγωγέας όπλων στον κόσμο (2007-2011) ενώ ήταν η 4η μεγαλύτερη μέχρι το 2006. Ακόμη και το 2012 ήταν η 9η πιο στρατιωτικοποιημένη χώρα του κόσμου, αλλά και ο μεγαλύτερος πελάτης γερμανικών όπλων και ο δεύτερος μεγαλύτερος πελάτης γαλλικών όπλων την πενταετία 2007-2011. Αυτό αντιπροσωπεύει το 13% του όγκου των γερμανικών και το 10% του όγκου των γαλλικών εξαγωγών μεγάλων συμβατικών όπλων. Στο ΝΑΤΟ η Ελλάδα είναι 2η σε στρατιωτικές δαπάνες, μετά τις ΗΠΑ. Αν ακολουθούσε τουλάχιστον το μέσο όρο των ευρωπαϊκών χωρών του ΝΑΤΟ ως ποσοστό των αμυντικών δαπανών επί του ΑΕΠ της για την περίοδο 1974-2010, τότε η Ελλάδα σε σταθερές τιμές 2005 θα είχε εξοικονομήσει 108,1 δις ευρώ. Αντίθετα, οι εξοπλιστικές δαπάνες αυξήθηκαν ακόμη και το 2011 σε σχέση με το 2010, παρόλο που η υποχώρηση του ΑΕΠ ανέρχονταν σε επίπεδα της τάξεως του 7,1%».[15]

Το 2009 «οι στρατιωτικές δαπάνες στην Ελλάδα αποτελούσαν το 4% του ΑΕΠ σε σχέση με το 4,7% των ΗΠΑ, το 2,7% της Βρετανίας, το 2,4% της Γαλλίας, το 2% της Πορτογαλίας, το 1,4%   της Γερμανίας, το 1,3% της Ισπανίας, και το μόλις 1,1% του Βελγίου. Το 2010  αγοράσαμε από τη Γαλλία 6 πολεμικές φρεγάτες (2,5 δις ευρώ)  και ελικόπτερα μάχης  (400  εκατ. ευρώ), ενώ από τη Γερμανία 6 υποβρύχια 5 δις ευρώ.  Ενώ την περίοδο 2005-2009, η Ελλάδα ήταν από τις 5  μεγαλύτερες εισαγωγείς όπλων στην Ευρώπη. H αγορά των 26 μαχητικών αεροσκαφών F-16 από τις ΗΠΑ και  των 25 γαλλικών Mirage-2000  αντιπροσωπεύει το 38% του όγκου των εισαγωγών της χώρας».[16]

Οι υψηλές πολεμικές δαπάνες είναι θηλιά στην ελληνική οικονομία και καταχρέωσαν τη χώρα. Είναι κάτι το οποίο ομολογούν κυνικά υψηλοί παράγοντες της ευρωπαϊκής πολιτικής. Μιλώντας στη Deutsche Welle ο γαλλογερμανός ευρωβουλευτής ηγέτης των πρασίνων στο ευρωπαϊκό κοινοβούλιο  Cohn-Bendit, κατηγόρησε για μία ακόμα φορά τη Γαλλία και τη Γερμανία ότι πίεζαν την Ελλάδα για να συνεχιστούν ή και να ανανεωθούν εξοπλιστικά προγράμματα σε αντάλλαγμα για την οικονομική βοήθεια στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Στήριξης. Η Γερμανία (όχι όμως και η Γαλλία) έχει διαψεύσει επισήμως τους ισχυρισμούς του Cohn-Bendit, ο οποίος πάντως δε θεωρεί αξιόπιστη αυτή τη διάψευση. «Η διάψευση είναι σαν να μην υπάρχει διάψευση», υποστήριξε ο γαλλογερμανός ευρωβουλευτής. «Τί να πούνε δηλαδή; Ότι είναι αλήθεια, τους πιέζαμε; Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η ΕΕ σε καμία στιγμή δε ζήτησε να μην εκπληρωθούν ή να ανασταλούν συμβόλαια όπλων. Η Γερμανία δε βγήκε να πει ότι δε θα δώσει στην Ελλάδα όπλα ή παλαιά αποθέματα του στρατού της πρώην Ανατολικής Γερμανίας. Η Γαλλία δε βγήκε να πει ότι δε θα πουλήσει ελικόπτερα». Και ο Cohn-Bendit κατέληξε να πει στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Είμαστε πέρα για πέρα υποκριτές. Τούς δίνουμε χρήματα για να αγοράζουν τα όπλα μας».[17]

Ως μυστικό όρο στη συμφωνία για τη νέα δανειακή σύμβαση (Μνημόνιο ΙΙ 2012), η Merkel έθετε  εκβιαστικά την αγορά-μαμούθ 60 μαχητικών, τύπου Eurofighter, από την Ελλάδα. Σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα Die Zeit, η γερμανίδα καγκελάριος, σε μία προσπάθεια να εξασφαλίσει την επιβίωση της πολεμικής βιομηχανίας της χώρας της, σε μια περίοδο που μειώνονται δραματικά οι αμυντικοί προϋπολογισμοί των χωρών-«πελατών» της, επιβάλλει στην Ελλάδα να καταβάλει τεράστια κονδύλια σε αμυντικές δαπάνες, παρά την κρισιμότητα της οικονομικής κατάστασης. Η  Die Zeit επικαλείται πηγή του ελληνικού Υπουργείου Αμύνης, που φέρεται να δήλωσε ότι, εφόσον εκταμιευτεί η δόση του Μαρτίου (2012) ύψους 80 δις ευρώ, είναι πολύ πιθανό να υπάρξουν νέες συμφωνίες για αμυντικούς εξοπλισμούς.[18]

Ας παρακολουθήσουμε βήμα-βήμα πως φθάσαμε ως χώρα και πέσαμε στα χέρια των διεθνών τοκογλύφων. Με τις εκλογές του Οκτωβρίου  (2009) και την εναλλαγή του ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση σταδιακά δημοσιοποίησε μια σειρά από δημοσιονομικά στοιχειά, τα οποία εκτόξευσαν το έλλειμμα του προϋπολογισμού για το έτος 2009 στο 12,7% του ΑΕΠ και το δημόσιο χρέος στο 125% του ΑΕΠ και σε 298 δις ευρώ.  Η ΝΔ ισχυρίζεται  από την πλευρά της, ότι το πραγματικό έλλειμμα που άφησε δε θα ξεπερνούσε το 8,2% του ΑΕΠ. Στη ΝΔ υποστηρίζουν μάλιστα ότι η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με μία σειρά ενεργειών ή παραλείψεων φούσκωσε το έλλειμμα του 2009 στο 12,7% προκειμένου να φανεί αποτελεσματική, περιορίζοντάς το κατά τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες το 2010 μειώνοντάς το στο 8,7% του ΑΕΠ.

Κάτι ανάλογο συνέβη και με την κυβέρνηση της  ΝΔ το 2004, με την περίφημη απογραφή παρουσιάζοντας το έλλειμμα μετά την ολοκλήρωση της δημοσιονομικής απογραφής στο 6,6% του ΑΕΠ, έναντι 2,95%,  το οποίο ισχυρίζεται ότι παρέδωσε το ΠΑΣΟΚ.  Φαίνεται να αποτελεί  παράδοση στην Ελλάδα με την αλλαγή κυβέρνησης, πάντα η νέα κυβέρνηση παραλαμβάνει καμένη γη. Αυτό συνέβη το 1981, 1990, 1993,  και το 2004 και φυσικά δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά το 2009.

Το Νοέμβριο όμως του 2010, η Eurostat προχώρησε σε αναθεώρηση επί τα χείρω των ελληνικών ελλειμμάτων των τελευταίων ετών. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά το έλλειμμα του 2006 τοποθετήθηκε στο 5,7% του ΑΕΠ (12,1 δις ευρώ), του 2007 στο 6,4% του ΑΕΠ (14,4 δις ευρώ), του 2008 στο 9,4% του ΑΕΠ (22,3 δις ευρώ) και του 2009 στο 15,4% του ΑΕΠ (36,1 δις ευρώ). Αντίστοιχα αναθεωρήθηκε προς τα πάνω και το χρέος, με αποτέλεσμα το χρέος του 2009 να ανέλθει στο 126,8% του ΑΕΠ και στα  298 δις ευρώ.[19] Για να ανέλθει το 2014 στα 349,3 δις ευρώ και στο 188,9%  ΑΕΠ.  Στην ουσία πρόκειται για μη βιώσιμο δημόσιο χρέος.

Ας εξετάσουμε το πρόβλημα του δημόσιου χρέους της χώρας μας. Η εικόνα η οποία αναπαράγεται ότι είμαστε μια χώρα παρασιτική και ζούμε με δανικά είναι τελείως λάθος.  Είναι μύθος ότι το δημόσιο χρέος το εκτίναξε ο Ανδρέας Παπανδρέου ή ο Κώστας Καραμανλής. Δεν είναι αλήθεια ότι κάναμε κοινωνική πολιτική και ευημερούσαμε με δανεικά. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1975 είχε δημόσιο χρέος 24,7% του ΑΕΠ. Το 1981, έξι χρόνια μετά, παρέδωσε στον Ανδρέα Παπανδρέου 34,5% του ΑΕΠ. Το 1988, επτά χρόνια μετά το χρέος ανήλθε στο 66,8% του ΑΕΠ, δηλαδή 30 ποσοστιαίες μονάδες παραπάνω. Το 1990 ο Μητσοτάκης το παρέλαβε στο 70% του ΑΕΠ. Σε τέσσερα χρόνια, το 1993 το παρέδωσε στο 111,6% του ΑΕΠ δηλ.  40 ποσοστιαίες μονάδες παραπάνω χωρίς κοινωνική πολιτική και ευημερία, ισχυριζόμενος ότι νοικοκυρεύει τη χώρα. Το 2008, 15 χρόνια μετά, το χρέος ανήλθε στο 110% του ΑΕΠ οριακά χαμηλότερο από το χρέος, το οποίο παρέδωσε η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Την εποχή που ο ελληνικός λαός γνώρισε τη μεγαλύτερη ευημερία το χρέος δεν είχε αυξηθεί ως ποσοστό του ΑΕΠ. Δανειζόμασταν, τόσα, όσα μπορούσαμε να αποπληρώσουμε.[20]

Προφανώς και η Ελλάδα ακολουθεί την παγκόσμια οικονομική τάση αύξησης του δημόσιου χρέους. Το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας ανέρχεται στο 230% του ΑΕΠ,  αλλά το μεγαλύτερο μέρος του κατέχεται από ημεδαπούς, με συνέπεια να είναι μικρή η εξάρτησή της από το εξωτερικό δανεισμό. Στις  ΗΠΑ το δημόσιο χρέος ανήλθε στα 18,4 τρις δολάρια ή 102,8% του ΑΕΠ, στην Ιταλία το 132,1%  του ΑΕΠ και στην Πορτογαλία το 130,2%. Ποσοστό χαμηλότερο του 100% του ΑΕΠ έχουν η Γαλλία (95%), η Γερμανία (74,7%) και η Ισπανία (97,7%).[21]

Η σύσφιξη όλο και περισσότερο κράτους και μονοπωλίων με την ταυτόχρονη αύξηση των δημοσίων δαπανών, εξαναγκάζει τα κράτη να προχωρούν σε υπέρμετρο δανεισμό για να ζεσταίνουν τα ταμεία των πολυεθνικών. Τα κρατικά ταμεία και τα ταμεία των επιχειρήσεων λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, ενώ οι εργαζόμενοι καλούνται να τροφοδοτούν το σύστημα καταβάλλοντας όλο και περισσότερα βάρη.  Φαύλος κύκλος,  μέχρι το σύστημα να εξαντλήσει τα όριά του και να οδηγηθεί στην κατάρρευση.

Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος τα τελευταία παρουσιάζει συνεχή αύξηση από 30,74 τρις δολάρια  το 2008 που ξέσπασε η παγκόσμια οικονομική κρίση, εκτινάχτηκε στα 59,7 τρις δολάρια το 2015[22]. Το ελληνικό δημόσιο χρέος δεν αντιστοιχεί ούτε καν στο 0,71% του παγκόσμιου χρέος. Και εύλογα τίθεται το ερώτημα. Τόση φασαρία για το τίποτα; Τι συνέβη και όλες οι δυνάμεις του κακού έπεσαν πάνω στη μικρή Ελλάδα; Η απάντηση είναι απλή. Ο καπιταλισμός πνέει τα λοίσθια και πιάνεται από τα μαλλιά του. Πλούσιες και φτωχές χώρες εκόντες άκοντες, βαδίζουν προς την οικονομική καταστροφή. Ο ιμπεριαλισμός καλεί όλους τους υπηρέτες του, σε γενικό προσκλητήριο για τη σωτηρία του συστήματος.  Πρέπει πάση θυσία να κρατηθεί υψηλά η κερδοφορία του κεφαλαίου. Η Ελλάδα και η Κύπρος είναι τα πειραματόζωα της πολιτικής του Βερολίνου. Στην Κύπρο δοκιμάστηκε το κούρεμα των καταθέσεων και στην Ελλάδα η ακραία πολιτική της άγριας λιτότητας.

Έτσι φθάσαμε στο Μνημόνιο Ι  ύψους 110 δις ευρώ (2010), στο Μνημόνιο ΙΙ ύψους 130 δις ευρώ (2012) και στο  Μνημόνιο ΙΙΙ ύψους 86 δις ευρώ (2015). Το επιτόκιο στο πρώτο Μνημόνιο ήταν (κυμαινόμενο euribor)  4-5% και του δεύτερου λίγο μικρότερο 3,6% δηλαδή καθαρή τοκογλυφία. Μάλιστα ο γερμανός υπουργός των οικονομικών Schäuble δήλωσε: «Η διμερής πίστωση προς την  Ελλάδα είναι προς το συμφέρον της Γερμανίας και δεν είναι πράξη μεγαλοθυμίας», ενώ ο επίσης   γερμανός πρόεδρος του ΕΤΧΣ (Ευρωπαϊκού Ταμείου
Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας-EFSF) Regling, παραδέχτηκε ότι από το δάνειο προς  την Ελλάδα η Γερμανία θα βγάλει κέρδη 600 εκατ. ευρώ[23].  Πάλι ο Regling σε συνέντευξή του συμπληρώνει: «Μέχρι σήμερα υπάρχουν μόνο κέρδη για τους γερμανούς. Παίρνουμε τόκους που είναι υψηλότεροι από το κόστος αναχρηματοδότησής μας. Τη διαφορά την καρπώνεται εν τέλει ο δημόσιος προϋπολογισμός της Γερμανίας. Πρόκειται για την επιβράβευση που λαμβάνει  η Γερμανία για τις εγγυήσεις που παρέχει». Ο τίτλος της συνέντευξης είναι: «Μέχρι τώρα, η σωτηρία των άλλων είναι μία καλή επιχείρηση για τη Γερμανία».[24]

Σε 100 δις ευρώ ανέρχεται το ποσό που έχει εξοικονομήσει η Γερμανία χάρη στην κρίση χρέους γενικότερα της Ευρωζώνης,  αλλά κυρίως της Ελλάδας και το οποίο υπερβαίνει το όποιο κόστος κατέβαλε η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή οικονομία για την αντιμετώπιση αυτής της κρίσης. Στη διαπίστωση αυτή καταλήγει σχετική έρευνα του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών της Χάλε,  Institut für Wirtschaftsforschung Halle  (IWH), μέλος της ένωσης ινστιτούτων Leibniz, που επισημαίνει πως η κρίση χρέους της ευρωπαϊκής περιφέρειας έχει οδηγήσει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα το κόστος δανεισμού της Γερμανίας, συμβάλλοντας σε μεγάλο βαθμό στον ισοσκελισμό του γερμανικού προϋπολογισμού. Όπως επισημαίνει, εξαιτίας της ανησυχίας που ενέσπειρε μεταξύ των επενδυτών η κρίση χρέους, οι αποδόσεις των ομολόγων του γερμανικού δημοσίου υποχώρησαν κατά περίπου 300 μονάδες βάσης και η χώρα εξοικονόμησε έτσι πάνω από 100 δις ευρώ, ποσό αντίστοιχο με το 3% του γερμανικού ΑΕΠ στην περίοδο 2010-2015. Το IWH υποστηρίζει μάλιστα πως σε μεγάλο βαθμό η μείωση των αποδόσεων των γερμανικών ομολόγων οφείλεται αποκλειστικά  στην κρίση της Ελλάδας. Προσθέτει πως οι γερμανοί πολιτικοί δεν πρέπει να αποσιωπούν το θέμα όταν γίνεται συζήτηση περί του πόσο έχει στοιχίσει η διάσωση της χώρας μας στον γερμανό φορολογούμενο, καθώς τα κέρδη στα οποία αναφέρεται η έκθεσή του υπερβαίνουν τις όποιες δαπάνες για την Ελλάδα. Υπογραμμίζει μάλιστα πως τα κέρδη θα υπερβαίνουν τις δαπάνες ακόμη και στην περίπτωση που η Ελλάδα δεν αποπληρώσει καθόλου τα χρέη της. Κι αυτό γιατί η συνεισφορά της Γερμανίας στη διάσωση της Ελλάδας δεν υπερβαίνει τα 90 δις ευρώ συμπεριλαμβανομένου και του τελευταίου πακέτου.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του εν λόγω ινστιτούτου οικονομικών ερευνών, πολλές άλλες χώρες επωφελήθηκαν από την κρίση στην Ελλάδα και είδαν να μειώνεται το κόστος του δανεισμού τους.  Ανάμεσά τους η Γαλλία, οι ΗΠΑ και η Ολλανδία.  Επιμένει, ωστόσο, πως καμία χώρα δεν ωφελήθηκε σε τέτοιο βαθμό όσο η Γερμανία[25].

Η Γερμανία εξαιτίας της ανισόμετρης οικονομικής ανάπτυξης «κερδίζει» από την κρίση, ενώ οι χώρες του Νότου χάνουν. Τα κεφάλαια πηγαίνουν σε εκείνες τις χώρες που μπορούν πιο εύκολα και εγγυημένα να αποδώσουν κέρδη στους καπιταλιστές ιδιοκτήτες τους.

Επίσης, οι όροι εμπορίου στρέφονται εναντίον των χωρών του Νότου και προς όφελος της Γερμανίας. Σύμφωνα με τη Eurostat, το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της ΕΕ27, αυξήθηκε από 46,4 δις ευρώ το 2000 σε 126,5 δις το 2007. Η  εξέλιξη των πλεονασμάτων διμερούς εμπορίου της Γερμανίας με τις μεσογειακές χώρες είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Μεταξύ 2000 και 2007 το ετήσιο εμπορικό έλλειμμα της Ελλάδας σε σχέση με τη Γερμανία αυξήθηκε από 3 δις ευρώ σε 5,5 δις, της Ιταλίας διπλασιάστηκε, από 9,6 δις έως 19,6 δις, της Ισπανίας σχεδόν τριπλασιάστηκε, από 11 δις έως 27,2 δις, και της Πορτογαλίας τετραπλασιάστηκε, από 1 δις έως 4,2 δις. Μεταξύ  2001 και 2009, επιπλέον, η Γερμανία είδε την τελική συνολική κατανάλωσή της να πέφτει από 78.5% του ΑΕΠ σε 74.5%. Το  ακαθάριστο  ποσοστό αποταμίευσής στη Γερμανία αυξήθηκε από  19% του ΑΕΠ σε  26% κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου.[26]

Ας αφήσουμε τους αριθμούς να μιλήσουν: Το 2009, το εμπορικό πλεόνασμα της Γερμανίας ήταν 12,1 δις ευρώ με την Ισπανία (31 δις ευρώ εξαγωγές μείον 18,9 δις εισαγωγές), 11,2 δις ευρώ με την Ιταλία (50,6 δις ευρώ εξαγωγές μείον 39,4 δις εισαγωγές), 2,6 δις ευρώ με την Πορτογαλία (6,1 δις ευρώ εξαγωγές μείον 3,5 δις εισαγωγές) και 4,7 δις ευρώ με την Ελλάδα (6,5 δις ευρώ εξαγωγές μείον 1,8 δις εισαγωγές) [27]κτλ.

Η Γερμανία αξιοποίησε στο έπακρο την κατάργηση των εμπορικών φραγμών που της προσέφερε η ενιαία αγορά. Με αριστοτεχνικό τρόπο άλωσε τα εμπορικά ισοζύγια των ευρωπαϊκών χωρών της Μεσογείου, προκαλώντας στην κυριολεξία εκτροχιασμό του δημοσιονομικού ελλείμματος και του χρέους τους, οδηγώντας τες στα πρόθυρα της χρεοκοπίας.

Οι θιασώτες της ένταξης στην τότε ΕΟΚ μας έλεγαν ότι τα ελληνικά προϊόντα θα βρουν διέξοδο στη μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά. Δυστυχώς συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Τα προϊόντα των πλούσιων χωρών του βιομηχανικού Βορρά στην κυριολεξία άλωσαν την ελληνική αγορά, στέλνοντας την ελληνική οικονομία στα τάρταρα.  Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση και το ευρώ απεδείχθη εκ του αποτελέσματος για την Ελλάδα μια τραγωδία.

4. Γιατί οι «εταίροι» επέλεξαν να τιμωρήσουν την Ελλάδα;

Ο καπιταλισμός για να αυξάνει την κερδοφορία του κεφαλαίου δοκίμασε τα πάντα. Οι «ληστές» τραπεζίτες τελευταία ανακάλυψαν ένα νέο «προϊόν», το οποίο ονομάζεται CDS (Credit Default Swaps). Πρόκειται για ασφάλιση κατά της περίπτωσης μη αποπληρωμής ενός χρέους. Για παράδειγμα, μια τράπεζα, η οποία αγοράζει ομόλογα ενός κράτους ασφαλίζει το ποσό που έδωσε σε μια μεγαλύτερη τράπεζα, η οποία είναι υποχρεωμένη να της καταβάλλει  αυτή τα χρήματά της, αν το κράτος χρεοκοπήσει ή βρεθεί σε αδυναμία να εξοφλήσει τα ομόλογά του όταν λήξουν ή να πληρώσει τους τόκους. Εννοείτε,  ότι όσο πιο επισφαλής χαρακτηρίζεται  η οικονομική κατάσταση μιας χώρας, τόσο υψηλότερα ασφάλιστρα καλείται να καταβάλλει στις τράπεζες που ασφαλίζουν το χρέος.

Αυτό συνέβη στην περίπτωση της Ελλάδας. Η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου (ΠΑΣΟΚ-2009) αντί να σπεύσει αμέσως να δανειστεί από τις αγορές όταν τα επιτόκια (spreads) ήταν χαμηλά  βγήκε κυριολεκτικά στο μεϊντάνι διασύροντας τη χώρα διεθνώς. Παραβιάζοντας το αρχαίο ρητό «τα εν οίκω μη  εν δήμω»,  άμα τη αναλήψει των καθηκόντων της, πήρε το χωνί και διεμήνυσε σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της οικουμένης ότι «δεν υπάρχει σάλιο στα ταμεία». Τότε συνέβη το μοιραίο. Οι διεθνείς «οίκοι» αξιολόγησης έριξαν την Ελλάδα στα τάρταρα. Τα επιτόκια δανειοδότησης εκτινάχτηκαν σε δυσθεώρητα ύψη απαγορευτικά για την Ελλάδα να βγει στις αγορές για να δανειστεί. Τότε οι τρεις διεθνείς τραπεζικοί κολοσσοί, η γερμανική Deutsche Bank, και οι αμερικανικές Goldman Sachs  και J. P. Morgan,   οι οποίες ελέγχουν το 75%[28] της παγκόσμιας αγοράς των CDS έστησαν κυριολεκτικά πάρτυ πάνω στο πτώμα της μικρής Ελλάδας.  Όταν η χώρα μας βγήκε στις αγορές περί τα μέσα  Ιανουαρίου (2010) για να δανειστεί,  η Deutsche Bank δημοσιοποίησε μια έκθεση για την ελληνική οικονομία, η οποία δεν απέκλειε την  κατάρρευση. Ταυτόχρονα ενεργοποιείται το τμήμα  CDS της Deutsche Bank απαιτώντας υψηλότερα ασφάλιστρα για τα ελληνικά ομόλογα.  Η Ελλάδα είχε πλέον στοχοποιηθεί και όδευε για οικονομικό «γδάρσιμο».  Η συνέχεια είναι γνωστή τοις πάσι. Η Deutsche Bank μαζί με τη Goldman Sachs, ανέλαβαν να πουλήσουν τα ελληνικά ομόλογα σε άλλες τράπεζες για να εισπράξουν στο τέλος αυτές οι ίδιες τα υψηλά ασφάλιστρα (CDS).   Εννοείται ότι η Deutsche Bank και η Goldman Sachs,  είχαν ενημερώσει τους πελάτες τους, οι οποίοι έτρεξαν και αγόρασαν εκ του ασφαλούς ελληνικά ομόλογα με επιτόκια 6,2%,  αφού γνώριζαν και μάλιστα εκ των ένδον πως είχε στηθεί το παραμύθι της πτώχευσης. Deutsche Bank και  Goldman Sachs, ζέσταναν τα ταμεία τους με προμήθειες εκατομμυρίων ευρώ από τους πελάτες τους, ενώ αγόρασαν και οι ίδιες μεγάλες ποσότητες χρυσοφόρων ελληνικών ομολόγων.

Οι τράπεζες αναδεικνύονται σε πραγματικές κυβερνήσεις του κόσμου,  επιβεβαιώνοντας το μαρξιστικό νόμο της συγκέντρωσης και συγκεντροποίησης του κεφαλαίου. Τα κράτη μετατρέπονται σε ομήρους των τραπεζών,  αναγκάζοντας αστικές εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας να επικρίνουν τη δύναμη των τραπεζών  σημειώνοντας πικρόχολα ότι:  «Η Κοινότητα θα έπρεπε να σκεφθεί πώς θα μπορέσει να αποξηράνει αυτόν το βάλτο (των τραπεζών) που πιάνει ομήρους ολόκληρες χώρες»,[29] έγραψε σε πρωτοσέλιδο κύριο άρθρο της, η «Frankfurter Allgemeine Zeitung». Ενώ η γαλλική Le Monde,  σε έντονο ύφος σημείωνε: «Μόλις ένα χρόνο αφότου τα κράτη έσωσαν τις τράπεζες καταβάλλοντας  κολοσσιαία ποσά και στις δύο όχθες του Ατλαντικού, (25% του ΑΕΠ σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), τα χρεωμένα κράτη πέφτουν θύματα επιθέσεων από τα ίδια τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που διέσωσαν. Αυτό είναι ένα από τα πικρά μαθήματα της ελληνικής κρίσης»,[30] ομολογεί η γαλλική εφημερίδα.

Οι ναυαρχίδες του παγκοσμίου αστικού τύπου, δέσμιες των συμφερόντων που εκπροσωπούν, παραμένουν στα επιφαινόμενα και γράφουν τη μισή αλήθεια. Αδυνατούν να κάνουν ένα βήμα παραπέρα που οδηγεί στη μαρξιστική ανάλυση και φυσικά στην αναζήτηση της αντικειμενικής αλήθειας. Η παραπλάνηση του αναγνωστικού κοινού «αναμφίβολα δε γίνεται συνειδητά από αυτούς τους αστούς, αλλά βασίζεται στην ενστικτώδη άρνηση της τάξης που αντιπροσωπεύουν, στο επίπεδο της διανόησης, να δοκιμάσουν το επικίνδυνο φρούτο από το δένδρο της γνώσης».[31] Με αυτή την έννοια μόνο ένας μαρξιστής μπορεί να δει  ότι τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όχι μόνο στέκονται πάνω από τις κυβερνήσεις των κρατών, αλλά και κάτι πολύ χειρότερο. Αυτά και μόνο αυτά τις  «εκλέγουν». Η κατάσταση αυτή στο ιμπεριαλιστικό στάδιο ανάπτυξης του καπιταλισμού είναι κανόνας, δε βελτιώνεται ούτε αλλάζει, μόνο ανατρέπεται με την κρατικοποίηση  των τραπεζών.

Προς επίρρωση όλων των παραπάνω,   αποκαλυπτική είναι μια 24σέλιδη έρευνα της Ευρωπαϊκής Σχολής Μάνατζμεντ και Τεχνολογίας (European School of Management and Technology), (ESMT) του Βερολίνου, η οποία δημοσιεύτηκε κατά αποκλειστικότητα στην έγκυρη γερμανική οικονομική εφημερίδα Handelsblatt, αποκαλύπτει ότι λιγότερο από το 5% των δανείων, ύψους 220 δις ευρώ, που δόθηκαν για τη διάσωση της Ελλάδας, στα πέντε πρώτα χρόνια των μνημονίων, κατέληξαν στον ελληνικό προϋπολογισμό, ενώ τα υπόλοιπα πήγαν για τη διάσωση των ευρωπαϊκών τραπεζών. Όπως καταδεικνύει η έρευνα, το 95% των μνημονιακών δανείων διατέθηκαν για να σωθούν ευρωπαϊκές τράπεζες και μάλιστα σε βάρος του συνόλου.

«Η έρευνα αποδεικνύει ότι η Ευρώπη και το ΔΝΤ έσωσαν τα περασμένα χρόνια κυρίως τις τράπεζες και άλλους ιδιώτες πιστωτές» προσθέτει η Handelsblatt. Με τα πακέτα βοήθειας σώθηκαν κυρίως ευρωπαϊκές τράπεζες», δηλώνει στην Handelsblatt  ο διευθυντής της ESMT, Jörg Rocholl, ο οποίος συμμετέχει και στο γνωμοδοτικό συμβούλιο του γερμανικού Υπουργείου Οικονομικών. Σύμφωνα με την έρευνα, 86,9 δις ευρώ πήγαν στην εξόφληση παλαιών χρεών, 52,3 δις για εξόφληση τόκων και 37,3 δις για την επανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών. Η Ευρωπαϊκή Σχολής Μάνατζμεντ και Τεχνολογίας του Βερολίνου προσκομίζει για πρώτη φορά στην 24σέλιδη έρευνα ένα λεπτομερή υπολογισμό: Οι οικονομολόγοι της ανέλυσαν κάθε ένα δάνειο ξεχωριστά επί εβδομάδες για να διαπιστώσουν που πήγαν τα χρήματα.

Το συμπέρασμα είναι αποκαλυπτικό: μόνο 9,7 δις ευρώ, δηλαδή λιγότερο από το 5% μπήκαν στον ελληνικό προϋπολογισμό. Το μεγαλύτερο μέρος χρησιμοποιήθηκε για την εξυπηρέτηση παλαιών οφειλών και την πληρωμή των τόκων. «Πρόκειται για κάτι που υπέθεταν όλοι αλλά το γνώριζαν λίγοι και επιβεβαιώνεται τώρα από την εν λόγω έρευνα: Εδώ και έξι χρόνια η Ευρώπη προσπαθεί μάταια να τερματίσει την κρίση στην Ελλάδα με δάνεια και απαιτεί συνεχώς σκληρότερα μέτρα και μεταρρυθμίσεις. H αιτία της αποτυχίας βρίσκεται όμως προφανώς λιγότερο στην πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης και περισσότερο στο σχεδιασμό των προγραμμάτων βοήθειας» σημειώνει η γερμανική εφημερίδα.

Όπως σημειώνει η εφημερίδα, οι υπολογισμοί αυτοί εγείρουν αμφιβολίες για τον σχεδιασμό των προγραμμάτων βοήθειας, αφού με τα δάνεια εξυπηρετήθηκαν χρέη, αν και η Ελλάδα είναι από το 2010 de facto χρεοκοπημένη. Ιδίως η σωτηρία των ελληνικών τραπεζών αποδείχθηκε καταστροφική για τους φορολογούμενους. Συνολικά, διοχετεύθηκαν από τα δύο πακέτα βοήθειας 37,2 δις ευρώ στις ελληνικές τράπεζες. Η βοήθεια όμως αυτή εκμηδενίσθηκε εν τω μεταξύ πλήρως, αφού από την ανακεφαλαιοποίηση του 2013 έχασαν σχεδόν το 98% της αξίας τους στο χρηματιστήριο.«Το κούρεμα του ελληνικού χρέους θα έπρεπε να ήταν πιο σκόπιμο, στην αρχή των προγραμμάτων βοήθειας το 2010» τονίζει ο   Jörg Rocholl  και  προσθέτει: «Θα έπρεπε βέβαια η γερμανική κυβέρνηση να είχε στηρίξει πιθανόν τις γερμανικές τράπεζες με κρατική ενίσχυση, αλλά θα είχε γίνει σαφές τουλάχιστον που πάνε τα λεφτά». Ο διευθυντής της ESMT σημειώνει με έμφαση ότι «πολλές διαμάχες μεταξύ Βερολίνου και Αθήνας θα είχαν έτσι αποφευχθεί και το κόστος για τους Γερμανούς φορολογούμενους θα ήταν μικρότερο»[32].

5. Συμπέρασμα

                Η ευρωπαϊκή κατασκευή υπό γερμανική ηγεμονία έχει ως συνέπεια, τα «μικρά» περιφερειακά κράτη-μέλη της Ένωσης σταδιακά να χάνουν την εθνική τους υπόσταση. Σε αντίθεση με τα «κεντρικά» ηγεμονικά κράτη-μέλη τα οποία ενισχύονται. Η οικονομική διολίσθηση των ασθενέστερων «περιφερειακών» κρατών-μελών της Ένωσης, φαίνεται να είναι αποτέλεσμα της άνισης ανάπτυξης. Εξάλλου, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν υπάρχει  κοινοτικό συμφέρον αλλά μόνο επιμέρους εθνικά ταξικά συμφέροντα. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα αμφισβητείται, τόσο από τα αριστερά, όσο και από τα δεξιά. Η οικονομική κρίση ανέδειξε το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο σε κυρίαρχο. Άλλα κεφάλαια κυρίως παραγωγικά ηττώνται ή και καταστρέφονται. Τα κεφάλαια αυτά θέλουν να γυρίσουν προς τα πίσω τον τροχό της ιστορίας και εκφράζονται κυρίως  από την ακροδεξιά και έχουν ως σύνθημα τους «πίσω στα τείχη»   του εθνικού κράτους.

Και τα τρία μνημόνια στην Ελλάδα είναι η πολιτική τιμωρίας την οποία εφαρμόζουν οι πλούσιες χώρες της Ευρώπης  με προεξάρχουσα την ενωμένη Γερμανία. Δεν  πρόκειται για κάποια μορφή εκδίκησης προς τον ελληνικό λαό. Αντίθετα τιμωρούν μια ολόκληρη χώρα για να την κραδαίνουν ως απειλή προς τους δικούς τους λαούς.

Γιατί όμως επιλέγει η μικρή Ελλάδα; Ο λόγος είναι απλός. Γιατί οι πλούσιες ελληνικές ελίτ  είναι από συστάσεώς τους ξεπουλημένες στην αλλοδαπή. Έχουν εναποθέσει την επιβίωσή τους στους ξένους ιμπεριαλιστές. Αυτό έπραξαν και στην κατοχή 1941-1944. Είτε συνεργαστήκαν με τους κατακτητές (ταγματασφαλίτες) ή διέφυγαν στο εξωτερικό  ή στην καλύτερη περίπτωση λούφαξαν.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την πολιτική των μνημονίων. Οι ίδιες αυτές ελίτ είτε τα κάνουν «πλακάκια» με την τρόικα ή επιλέγουν να  βγάζουν τα κέρδη τους στο εξωτερικό ή λουφάζουν. Και ο λαός τι έκανε; Παρασύρθηκε από τρεις πολιτικούς αγύρτες Παπανδρέου, Σαμαρά, Βενιζέλο; Αλλά, «σε ένα έθνος, όπως και σε μια γυναίκα, δε συγχωρείται η στιγμή της αδυναμίας, όπου ο πρώτος τυχόν τυχοδιώχτης θα μπορούσε να τη βιάσει»[33]. Πως λοιπόν ένα έθνος 10 εκατομμυρίων αιφνιδιάστηκε και οδηγήθηκε χωρίς αντίσταση στην αιχμαλωσία  των μνημονίων από τρεις αγύρτες;

Τελικά υπάρχει πολιτική διεξόδου από τα μνημόνια και ανάκτησης της εθνικής κυριαρχίας; Η ανάλυσή μας έδειξε ότι μπροστά στον ελληνικό λαό ανοίγονται τρεις δρόμοι.

Ο πρώτος δρόμος (αστικός εκσυγχρονισμός) να γίνει επιτέλους και η Ελλάδα μια κανονική χώρα  της Ευρωζώνης. Αυτό απαιτεί σύγκρουση των ελληνικών  ελίτ με τους ξένους, ώστε να πάρουμε μια κανονική θέση στον διεθνή καταμερισμό της εργασίας.

Ο  δεύτερος δρόμος, ο οποίος για την ώρα φαίνεται και ο πιο πιθανώς, να συνεχίσουν τα μνημόνια στο διενεκές!!!

Και ο τρίτος δρόμος. Ο ελληνικός λαός να σπάσει τα δεσμά του και να σκίσει στην κυριολεξία τα μνημόνια. Τα μνημόνια είναι καθεστώς σύγχρονης δουλείας. Για να σπάσουμε τα δεσμά της υποτέλειας αξίζουν όλες οι θυσίες. Άλλωστε όπως έλεγε και ο Αίσωπος: «Καλύτερα να πεθάνεις μια φορά, παρά να τρέμεις -από φόβο- σε όλη τη ζωή σου». Τα μνημόνια, όσο δεν τα σκίζουμε είναι «μια φρίκη χωρίς τέλος», με αυτή την έννοια:  «Καλύτερα ένα φρικτό τέλος, παρά μια φρίκη χωρίς τέλος»[34].


[1] Κ. Μαρξ,  (1978), Το Κεφάλαιο, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, τομ. 3,  Αθήνα, σελ. 315.

[2] Κ. Μαρξ,  (1978), Το Κεφάλαιο, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, τομ. 1,  Αθήνα, σελ. 282.

[3] Β.Ι. Λένιν, (1978), «Για το σύνθημα των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης», Άπαντα,  τομ. 26,  εκδ.  Σύγχρονη Εποχή,  Αθήνα, σελ. 361-363.

[4] Β.Ι. Λένιν, (1986), Ο ιμπεριαλισμός,  ανώτατο στάδιο  του καπιταλισμού, εκδ. Σύγχρονη Εποχή,  Αθήνα,  σελ. 61.

[5] Financial Times 17.3.2008.

[6] Καρλ Μαρξ, (1978), Θεωρίες για την υπεραξία, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, σελ. 620.

[7] Γ. Στουρνάρας, (2014), «Το Μνημόνιο του 2010 συντάχθηκε ερήμην των κοινωνικών εταίρων…»  Πρώτο Θέμα,  6.1.2014.

[8] Γιώργος Δελαστίκ, (2014), «Το χρέος εκτοξεύτηκε με το Μνημόνιο, δε ζούσαμε με δανικά», enikos.gr,28.1.2014.

[9]« Η πτώση του ΑΕΠ τελειώνει, η κρίση όμως συνεχίζεται», www.forologoumenoi. gr. 14.11.2014

[10] «Η πτώση του ΑΕΠ τελειώνει, η κρίση όμως συνεχίζεται», www.forologoumenoi. gr. 14.11.2014

[11] Λόγια του Μεφιστοφελή στο «Φάουστ» του Γκαίτε.

[12] Κ. Μαρξ, (1951), Για τον Π.Ζ.Προυντόν (Γράμμα στον Γ.Β.Σβαϊτσερ),  Μαρξ-Ένγκελς,  Διαλεχτά Έργα, τομ. 1, εκδοτικό Κ.Ε. του Κομουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, σελ. 465.

[13] Γεράσιμος Αρσένης, (2016), «Έτσι θα μπορούσαμε να είχαμε αποφύγει το ΔΝΤ», TVXS, 23.04.2016

[14] Μιχάλης Τρεμόπουλος, (2014), «Αφοπλίστε τους μιζαδόρους, εξοπλίστε τη λογική», 2 Ιανουαρίου,  2014,  tvxsteam.

[15] Μιχάλης Τρεμόπουλος, (2014), «Αφοπλίστε τους μιζαδόρους, εξοπλίστε τη λογική», 2 Ιανουαρίου, 2014,  tvxsteam.

[16] Γιάννης Τόλιος, (2011),  Κρίση,  «απεχθές» χρέος και αθέτηση πληρωμών, εκδ. ΤΟΠΟΣ, Αθήνα, σελ.66-67.

[17] http://goo.gl/fxzCmy

[18] (2012), Die Zeit 9.1.2012.

[19] tvxs.gr,  (2010), «Στο 15,4% του ΑΕΠ το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2009», 15.11.2010

[20] Γιώργος Δελαστίκ, (2014), «Το χρέος εκτοξεύτηκε με το Μνημόνιο, δε ζούσαμε με δανικά», enikos.gr,28.1.2014

[21] Eurostat (2015) και Epikaira.gr, (2012), «Το παγκόσμιο πρωτάθλημα … του χρέους», 10.1.2012.

[22] Eurostat, (2015), και Economist.com, (2014), «Global Public Debt», 6.2.2014

[23] Γιάννης Τόλιος, (2011),  Κρίση,  «απεχθές» χρέος και αθέτηση πληρωμών, εκδ. ΤΟΠΟΣ, Αθήνα, σελ.96.

[24] Klaus Regling,  (2011), «Bisher ist das Retten  ein gutes Geschäft für  Deutschland»  FAsZ   17.7.2011.

[25] «Η Γερμανία κέρδισε 100 δις ευρώ από την ελληνική κρίση»,   ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 11.08.2015

[26] Matthias Matthijs and Mark Blyth,  (2011), «Why Only Germany Can Fix the Euro», Foreign Affairs, November 17, 2011.

[27] Eurostat, 2010.

[28] Le Monde 11.2.2010.

[29] Frankfurter Allgemeine  Ζeitung  11.2.2010.

[30] Le Monde 11.2.2010.

[31] Ρόζα Λούξεμπουργκ , (1976), Ακμή και παρακμή της πρωτόγονης κομμουνιστικής κοινωνίας, εκδ. Δ. Κοροντζή, Αθηνα, σελ. 104.  

[32] «Στη διάσωση των ευρωπαϊκών τραπεζών το 95% των δανείων προς την Ελλάδα»,  Στοιχεία έρευνας στην Handelsblatt, αναδημοσίευση, ΤΟ ΒΗΜΑ, 4.05.2016.

[33] Κ. Μαρξ, (1951), Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη,  Μαρξ-Ένγκελς,  Διαλεχτά Έργα, τομ. 1, εκδοτικό Κ.Ε. του Κομουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, σελ. 288.

[34] Κ. Μαρξ, (1951), Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη,  Μαρξ-Ένγκελς,  Διαλεχτά Έργα, τομ. 1, εκδοτικό Κ.Ε. του Κομουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, σελ. 375.

Περί ΣΥΝΑΡΟΕΕ 67 Άρθρα
Η Συνεργασία Αριστερών Οικονομολόγων έχει στόχο να συναντηθεί, να συνομιλήσει, να συνεργαστεί, να ενώσει τις δυνάμεις της με όλους τους επιστήμονες οικονομολόγους, μα και με αυτούς που ασκούν το λογιστικό – οικονομολογικό επάγγελμα. Δίνουμε τη μάχη ώστε το Οικονομικό Επιμελητήριο να διαδραματίσει το ρόλο που του έχει δώσει η Πολιτεία. Εμείς που προερχόμαστε από διαφορετικούς επαγγελματικούς χώρους παλεύουμε ώστε το Οικονομικό Επιμελητήριο να λειτουργήσει πραγματικά ως Σύμβουλος της Πολιτείας, να παρέμβει σε επαγγελματικά θέματα προς όφελος των εργαζομένων και των αυτοαπασχολούμενων του κλάδου και να προσφέρει αναβαθμισμένες υπηρεσίες στα μέλη του. Στις εκλογές για την Κεντρική Διοίκηση συμμετέχουμε στο ψηφοδέλτιο της ΣΥΝΑΡΟΕΕ διεκδικώντας όλοι μαζί ένα διαφορετικό οικονομικό μοντέλο από αυτό που έχει επιβληθεί στη χώρα μας. Στις εκλογές για τα Περιφερειακά Τμήματα τα μέλη μας συγκροτούν ευρύτερα τοπικά ψηφοδέλτια με βάση τις κατά τόπους ιδιαιτερότητες και ανάγκες.